كاربرد اصطلاح در علوم به قلم : آيت الله حاج شيخ جعفر سبحانى دامت بركاته بسم اللّه الرّحمن الرحيم هر دانشى براى خود اصطلاح ويژه‌اى دارد كه استاد و دانشجو از آن كمك مىگيرند ؛ « كاربرد » اصطلاح اين است كه مفهوم گسترده‌اى را با كمترين لفظ اداء مىنمايد . مسلما يادآورى معنى كثير به‌وسيلهء يك لفظ ، معلول جعل اصطلاحى است كه از طرف مؤلفان و صاحبان اصطلاح انجام مىگيرد و هيچ دانشى خالى از اصطلاح نبوده و متخصّصان همهء دانش‌ها به منظور تشريح افكار و نظريات خود ، اصطلاحاتى را وضع مىكنند . از اين جهت لازم است كه دانشجو قبل از ورود به علم ، از اصطلاحات آن علم اجمالا آگاه شود تا در اثناى تدريس دچار ابهام نشود . ما از ميان اصطلاحات بىشمار علوم ، به سه اصطلاح ادبى مانند : اسم و فعل و حرف ، بسنده مىكنيم . هريك از اين الفاظ ، غير از معنى لغوى ، معنى خاصّى را تفهيم مىكنند . مثلا هر فرد اديب با شنيدن كلمهء فعل ( علاوه بر كار ) معنى گسترده‌اى را درك مىكند و چقدر كار ، از اين طريق آسان مىشود . چنان كه گويى اگر علوم فاقد اصطلاح بود ، كار آموزش فلج مىگشت . محقّقان اسلامى در تبيين اصطلاحات علوم گوناگون ، رساله‌ها و تأليفات گوناگونى نگاشته‌اند . برخى از آنان ، كمر همّت بالا زده در كتاب واحدى به تفسير اصطلاحات همهء علوم پرداخته‌اند . مانند كشّاف اصطلاحات الفنون نگارش محمد على بن على تهاونى كه در سال 1158 از نگارش آن فارغ گرديده ، التعريفات نگارش شريف جرجانى ( درگذشته 816 ه ق ) و مصباح السعادة و مفتاح السيادة نگارش طاش‌كبرىزاده ( 968 - 901 ) . برخى ديگر ، به شرح و توضيح اصطلاحات يك علم پرداخته‌اند . مانند : رسالة الحدود و الحقائق نگارش شريف مرتضى ( وفات 464 ) و يا المقدمة للالفاظ المتداولة بين المتكلّمين نگارش شيخ طوسى ( 460 - 385 ه ق ) به نام الحدود كه غالبا در تعريف اصطلاحات كلامى نگارش يافته‌اند كه تفصيل آنها را در فهرست كتاب‌هايى مانند كشف الظنون و الذريعة مىتوان ديد .